Krzysztof Turzański - Sława Umińska-Kajdan

Dobry żart tynfa wart.

To trzeba zacytować bo nie każdy ma facebooka.
“Ciekawe są losy felietonu napisanego na gorącym tarasie wśród gór Antyatlasu, umieszczonego na prywatnym profilu facebooka i przedrukowanego przez Gazetę Wyborczą. Doczekałem się odpowiedzi p. Stachury, który odpowiada w Katowicach za komunikację społeczną i przewodniczącego KZK GOP – p. Urbańczyka. Dziękuję, ale nie o taką dyskusję chodziło.
Utkwiła mi w pamięci charakterystyczna scena – spotkanie pracowników instytucji rozdzielającej dofinansowania na transport publiczny wyjaśnili jaki jest cel unijnego wsparcia.
– Komisja Europejska oczekuje zwiększenia udziału przewozów transportem publicznym i redukcji emisji gazów cieplarnianych – wyjaśniał specjalista.
Kwaśne miny prezydentów, szefów zarządców komunikacji miejskiej mówiły jedno. Jeden nawet ośmielił się zabrać głos: – Proszę nie oczekiwać od nas, że wzrośnie ilość pasażerów. My mamy nadzieję, że uda się zatrzymać ich spadek – oświadczył najważniejszy z nich z przekonaniem. To było przyznanie się do porażki zanim cokolwiek się zrobiło. A porażka w tej sferze oznacza porażkę miejskości każdego miasta. O metropolitalności można zapomnieć.
Kwas na twarzach decydentów był uzasadniony. Właśnie wdrożono ŚKUP – Śląską Kartę Usług Publicznych (nie płatniczych – jak napisał Pan w liście prezesie), który uzyskał zasłużony przydomek „śmiesznej karty utrudniającej podróżowanie”. Zamiast wzrostu wygody pasażerów i wpływów z opłat za przejazdy uzyskano efekt dokładnie odwrotny – wściekłych pasażerów i kolejne pogorszenie budżetu. A wydano na ten projekt mniej więcej tyle ile przyszła metropolia będzie miała do wydania na transport publiczny rocznie. To naprawdę dużo pieniędzy.
Dlatego gdy zaczęły do mnie docierać informacje jak przyszli włodarze metropolii wyobrażają sobie sposób wydawania dodatkowych pieniędzy to wszystko było dla mnie jasne – to były nadzieje, że miasta zmniejszą swoją składkę do KZK GOP przeznaczając rządowe pieniądze na ten cel. Miasta zyskałyby kilka, kilkanaście milionów rocznie na inne cele. Czyli cała ta metropolia to skok na kasę.
Spodziewałem się merytorycznej dyskusji, spotkał mnie personalny atak, w którym wypomniano prezydentowi Jaworzna zmianę auta służbowego ze starego – któremu urwało się koło – na nowy. Ktoś stracił kontakt z rzeczywistością wypominając jaworznicką skodę w momencie, gdy wódz najbiedniejszego śląskiego miasta kupił auto dwukrotnie droższe niż ma którykolwiek z innych prezydentów. Dyskusja o metropolii sprowadzona na dno. Jakby autor korzystał au rebours ze ściągi jak nie należy prowadzić dyskusji (10 zasad logiki). Albo – jak należy prowadzić dyskusje, kiedy nie ma się racji (będziesz atakował człowieka ale jego tezę, będziesz generalizował, będziesz traktował przesłanki jako dowody, będziesz populistą… etc).
Więc skoro na tym dnie dyskusyjnym jesteśmy, to chyba trzeba by zza Przemszy wybrzmiał głos: Metropolia jest naga. Działalność KZK GOP jest słaba. Doprowadziliście panowie transport publiczny w przyszłej metropolii do bardzo złego stanu. Nie wiem czy gdzieś w miastach o podobnych jak Silezia aspiracjach transport publiczny działa gorzej. Sprowadziliście komunikację publiczną w regionie do poziomu socjalnego – dla dzieci, młodzieży, emerytów, lumpów i tych, którym nie dano lub odebrano prawo jazdy. Nikt dorosły nie buduje swoich scenariuszy życiowych w oparciu o transport publiczny oferowany przez KZK GOP. Bo nie wie kiedy zlikwidujecie kolejne kursy autobusów czy linie tramwajowe. Ten transport jest w trakcie zwijania się.
Swoją tezę, że Metropolia się nie uda poparłem historią jak poszczególne miasta rozgrywały się wzajemnie przy okazji zarządzania tramwajami. A przecież wszystko zaczęło się tak optymistycznie – wspólnicy uzgodnili podwyższone składki, żeby ratować tramwaje.
Dziś widzę ten sam optymizm przy tworzeniu Metropolii. I mój felieton miał służyć dyskusji. Żeby rozprawić się z moim tekstem powinniście panowie zaprzeczyć – tak nie było, tak nie jest, to nieprawda. W rzeczywistości było tak i tak. I czego się doczekałem? Sądów wartościujących i argumentów personalnych, na dodatek nieprawdziwych. Nie jestem pieniaczem dlatego nie będziemy tego wyjaśniać w sądzie. Zależy mi, żeby za Przemszą był sprawnie funkcjonujący organizm składający się z wielu miast. I nieunikniona porażka idei Metropolii to zła wiadomość również dla Jaworzna. Gdyby Silesia była dalej od Jaworzna…, ale nie jest. Jest za rzeką.
Stawiam tezę, że jeśli nie nastąpi drastyczna poprawa transportu publicznego w Metropolii to za kilka lat mobilność w sercu aglomeracji się zawali. Stawiam tezę, że jeśli nie będzie to transport oparty na szynie, to wszystko runie. To nie będzie stopniowe wyhamowywanie. To będzie uderzenie jak w ścianę. Podróż, która trwała pół godziny, będzie trwała dwie, trzy. Autobus jakoś się turlał, będzie stał w tym samym korku co samochody.
Kongestia (korki) nie pojawia się linowo, tylko lawinowo. Coś co dziś ledwo działa – rychło czeka zawał. Znam wyniki badań ruchu dla wschodniej części aglomeracji, brałem udział w ich zlecaniu. Przeczytałem wyniki z uwagą i przedyskutowałem z autorami (politycy takie opracowania znają ze slajdów i omówień). Mam dowody na poparcie swych tez. A panowie mówią o nieuzasadnionym krytykanctwie i dziecinnej wierze w zmianę świata.
Jeśli pamiętacie panowie Jaworzno sprzed kilkunastu lat i porównacie je ze stanem obecnym to zobaczycie co daje dziecinna wiara grupy ludzi, że można zmienić świat na lepszy. Z miasta depresji i upadku w miasto gdzie w najpoważniejszych badaniach socjologicznych jesteśmy drugim miastem w Polsce (za Gdynią) pod względem dobrostanu i zadowolenia z życia. Nie macie tej wiary, a chcecie się brać za budowanie Metropolii?
Niczym nie różni się tworzenie dobrej komunikacji publicznej w mniejszym mieście czy wielkiej metropolii. Wręcz większy może więcej. Może mieć skromniejsze zapasy sprzętu, efekt skali pozwala kupować taniej, sprawniej dysponować większym personelem. Dlaczego to nie działa w KZK GOP a ma zadziałać w Metropolii? Przecież organizacja się nie zmieni. Metropolię tworzyć będą ci sami ludzie. W tych samych ramach prawnych. Co zrobić, żeby nie działało tak jak dotąd?
Myślę, że podstawowym problemem, który nie pozwala podjąć z moim felietonem merytorycznej dyskusji jest niezgoda Panów na przyjęcie do wiadomości, że nie ma w Polsce słabszego systemu komunikacji publicznej obejmującego duże miasta niż ta tworzona przez KZK GOP. Jeśli jest – to proszę pokazać. Wszystkie aglomeracje was przegoniły.
Trochę żałuję, że zabrakło kilku miesięcy, by móc zrobić symboliczną fotografię – na przystanku przy Alei Korfantego spotykają się dwa autobusy – żółty, sterany życiem ikarus PKM Katowice i seledynowy przegubowy, klimatyzowany autobus elektryczny z Jaworzna. To jest realny dystans jaki dzieli obie organizacje publicznego podróżowania. Wprowadzenie komunikacji elektrycznej w Jaworznie wiąże się koniecznością podniesienia poziomu logistyki transportowej na poziom w KZK GOP niespotykany. Elektryki mają ograniczony zasięg, muszą się doładowywać i obsługiwać ruch pasażerski wtedy kiedy on go potrzebuje, a nie wtedy gdy akurat autobus się naładuje.
Jednym z zarzutów dla transportu publicznego na śląsku jest to, że powtarza trasy nieaktualne od dekad. Że zmiany liniowe dotyczą cięcia kursów a nie dopasowywania ich do nowych potrzeb ludzi. Kupiliście za miliony narzędzia do modelowania ruchu – proszę uczciwie odpowiedzieć na pytanie – korzystacie z nich?
Jeśli Metropolia nie ma służyć naprawianiu świata, czyli polepszaniu jakości życia jej mieszkańców, to czemu ma służyć?
Prawo Parkinsona miało być żartem opisującym żywiołowy rozwój biurokracji, tymczasem znakomicie zdiagnozowało problem. Metropolia ma być nowym, biurokratycznym (nowo)tworem, który przemieli jakąś tam ilość pieniędzy. Nie idzie za tym żadna idea ani cel, którego nie dałoby się osiągnąć innymi metodami, choćby uczciwą współpracą miast.
Nie mam wątpliwości, że gdy biurowiec Metropolii się wypełni biurokratami to znajdą oni tysiące uzasadnień dla swojego istnienia. A z czasem organizacja będzie zajmowała się sama sobą i nic do jej istnienia nie będzie potrzebne. Pisma będą dekretowane, odsyłane do załatwienia według kompetencji, kierowane ada cta albo zapominane gdy problemy z nich płynące będą zbyt trudne i żmudne.
Panie przewodniczący, z przyjemnością obserwuję pracę swoich kolegów z jaworznickiego PKM. To prawdziwi pasjonaci. Jedyne czym się zajmują to zastanawianie się jak ułatwić pasażerom korzystanie z komunikacji publicznej. Koncentrują się na ludziach i ich potrzebach. Na drobnych sprawach a nie wielkich. Nie na drogich świecidełkach ładnie prezentowanych na konferencjach prasowych ale nieustannych zmianach na lepsze innowacjach. W Jaworznie był przy ul. Chełmońskiego przystanek Pompy. Słupek wbity w pobocze. Obok nowe osiedle domów jednorodzinnych. Przystanek na żądanie, bo nikt z niego nie korzystał. Rok temu w tym miejscu powstały chodniki, dojścia, podwyższone perony, oświetlone wiaty. I ludzie zaczęli z tego przystanku korzystać. To pokazuje jak należy się zmieniać.
Dwa lata temu 70 proc. mieszkańców Jaworzna przyznawało się do korzystania z komunikacji publicznej. Rok później tych ludzi było 85 proc. Większość podróży w śródmieściu dokonywanych jest transportem zbiorowym. W skali całego miasta to transport PKM jest liderem, wozi więcej ludzi niż samochody. Dlatego drogi jeszcze dają radę.
Odpowiedzcie na kilka pytań – Panowie, macie odwagę likwidować zatoki autobusowe? Bezkompromisowo wprowadzać zielone fale tramwajowe? Macie odwagę likwidować parkingi? Obniżycie stanowczo ceny biletów? Dorzucicie więcej pieniędzy do systemu transportu publicznego? Zaprojektujecie Kolej Ruchu Metropolitalnego? Zbudujecie ją? Powiążecie z Mysłowicami i Sosnowickim Jęzorem, czy strzelicie focha na sąsiednie miasto, bo jakiś tam Tosza z Jaworzna (pracujący jako z-ca dyrektora MZDIM ale piszący jako zwykły obywatel) napisał kilka cierpkich słów o tym co się Wam nie udało i o tym czego się Wam nie uda jeśli nie zmienicie nastawienia.
Pocieszacie się Panowie, że ktoś – poza grupą polityków i tych setek fachowców czekających w blokach startowych by pracować na rzecz Metropolii – podnieca się w naszych miastach Metropolią. Jaworzno zbadało preferencje nie dając w wywiadach najpopularniejszej opcji – nie interesuje mnie to. Trzy czwarte jaworznian było przeciwko Metropolii. Macie odwagę zrobić takie badanie w swoich miastach? Czy poprzestaniecie na fasadowych konsultacjach społecznych?
Metropolia się nie uda – z powodu podejścia do tematu ludzi, którzy chcą ją robić i co jasno widać w obu listach. To strasznie rozczarowujące. Przed Waszymi odpowiedziami miałem jakąś nadzieję, że się mylę. Teraz nie mam złudzeń”. Tomasz Tosza