Krzysztof Turzański - Sława Umińska-Kajdan

2018-11-15

Chory system gospodarki odpadami – ceny w górę

Dotychczasowe stawki za odbiór odpadów – 13 i 18 zł to już tylko wspomnienia. Drastyczne podwyżki w RIPOK powodują, że obowiązujące dziś stawki nie pokrywają ponoszonych przez miasto kosztów. Jeszcze nie dawno płaciliśmy za tonę odpadów 172 złote, od stycznia zapłacimy… 366 złotych. W stawce dla mieszkańca przekłada się to na stawki 20 i 30 zł. Drogo, a górnych granic cen nikt nie wyznaczył. Ten system musi się zmienić. 

W 2016 roku ustalone zostały ceny odbioru odpadów na 13 i 18 złotych. W tym czasie wywoziliśmy śmieci do instalacji w Chorzowie – Sita, gdzie koszty wynosiły 172 złote za tonę. System się bilansował. W maju 2017 roku Sita straciła status instalacji regionalnej i jako miasto zostaliśmy zmuszeni do zmiany miejsca dostarczania odpadów. BM Recykling przyjmował je za 280 zł za tonę, czyli już na starcie o niemal 100 złotych drożej!

2018 kolejna podwyżka. Cena odbioru tony odpadów to 313 złotych za tonę. Od stycznia cena wzrośnie do 366 złotych za tonę. A miasta nie mają żadnej możliwości manewru. W nieco lepszej sytuacji znalazły się gminy, które mają własny RIPOK. Mieliśmy taki pomysł w Piekarach Śląskich, nawet odbyła się dyskusja na sesji Rady Miasta, ale co z tego, kiedy nie otrzymaliśmy zgody na otwarcie takiej inwestycji.

ZGK utrzymywało ceny próbując optymalizować koszty i szukając rozwiązań mających przynosić oszczędności – jak choćby selektywna zbiórka popiołu, ale wszystkie te działania nie są wstanie pokryć galopujących cen odbioru odpadów w instalacjach, do których jesteśmy zmuszeni je wywozić. To się po prostu nie spina. Mieszkańcy płacą za śmieci mniej niż kosztuje ich wywóz do RIPOK. Bo utrzymujemy maksymalnie niskie stawki. Na drugim biegunie są miasta, które zawyżają ceny – z raportu NIK wynika np., że Kraków zebrał od mieszkańców 73 mln złotych więcej niż wyniosły faktyczne koszty obsługi systemu.

Żeby ograniczyć koszty prowadzimy selektywną zbiórkę papieru, tworzyw sztucznych, szkła, odpadów zielonych, popiołu oraz gruzu. W ramach nowej opłaty gruz będzie odbierany przez ZGK bezpłatnie bez względu na jego ilość (do tej pory było to 200 kg na osobę) – ze względu na zezwolenie na przetwarzanie tych odpadów przez ZGK-EKO na terenach przy ul. Roździeńskiego.

W 2017 roku koszty odbioru odpadów w RIPOK-u wynosiły ok. 2,5 mln złotych, w 2019 roku będą wynosić 5,3 mln złotych. To efekt ograniczenia konkurencji na rynku i braku możliwości zakładania nowych instalacji przetwarzania odpadów. Centralne sterowanie system gospodarki odpadami spowodował chorą sytuację – nieustająco rosnące ceny w instalacjach, a jednocześnie masowe, nielegalne zakopywanie odpadów w miejscach do tego nieprzeznaczonych. Wystarczy przypomnieć sobie problemy, z jakimi borykaliśmy się w Brzezinach Śląskich lub sytuację w sąsiednim Bytomiu, gdzie hasłem przewodnim kampanii wyborczej było “Bytom to nie hasiok”.

Planowana jest także nowelizacja ustawy o czystości i porządku w gminach, którą przedstawił resort środowiska. W praktyce oznacza ona, że wszyscy będą zmuszeni do segregacji odpadów, bo kara za nieselektywną zbiórkę ma wynosić czterokrotność opłaty podstawowej. Ryzyko niesie także zapis, że mieszkańcy posiadający kompostowniki będą zwolnieni z części opłaty, ale ponieważ nie zostaną ograniczone możliwości oddawania odpadów zielonych… tak naprawdę ilość odpadów nie zmaleje.

No i jest jeszcze jeden, przewidywalny problem… Coraz głośniej mówi się o podwyżkach cen energii elektrycznej w granicach 50% -70 %.  A wszystkie instalacje RIPOK pracują w oparciu o energię elektryczną. Nie chcę malować czarnych scenariuszy, ale… to może się źle skończyć.

Mam wrażenie, że system wymaga jednak gruntownej zmiany na szczeblu rządowym. Jest źle, a będzie jeszcze gorzej. Ograniczenie konkurencji i idące za tym drastyczne stawki to nie najlepsze rozwiązanie, zwłaszcza, że na odpadach można zarabiać. Są przecież kraje, które… importują śmieci, bo potrafią śmieci przetwarzać w taki sposób, aby wypracowywać z tego zysk. W Polsce to również możliwe, ale wymaga… otwarcia rynku, a nie jego ograniczenia. O negatywnych skutkach takiego rozwiązania jakim są już nie tylko worki w lesie, ale przemysłowe pozbywanie się odpadów w sposób nielegalny nie wspominając.

Czytałem już w internecie komentarze, że wyższe stawki śmieciowe wprowadzone zostaną na pokrycie “innych potrzeb miasta”. Chciałbym, żeby tak było. Niestety, wszystkie te pieniądze zostaną w RIPOK-u. I nie dotyczy to jedynie Piekar Śląskich. Inna rzecz, że opłata śmieciowa, nie może być przeznaczona na nic innego – więc wbrew pomysłom najbardziej kreatywnych internautów na basen, a ani nic innego nie nazbieramy.

Najbardziej niepokoi mnie coś zupełnie innego. Czy 366 złotych za tonę w naszym RIPOK-u to już koniec? Obawiam się, że nie, bo nikt nie wyznaczył granic. Są instalacje, w których odbiór odpadów jest jeszcze droższy. Różnice w cenach są tak drastyczne, że opłacałoby się wozić odpady do instalacji na drugim końcu Polski, ale niestety… prawo na to nie pozwala. Śmieci muszą zostać w regionie i trafiać do najbliższej instalacji mającej moce przerobowe. I niech ktoś powie, że to nie jest chory system nabijający kasę właścicielom RIPOK-ów.

Nowa kadencja zaczyna się od trudnych tematów. Radni będą dyskutować nad nowymi stawkami jeszcze w tym roku. I podobne dyskusje odbywać się będą w większości miast, może z wyjątkiem tych, które już dziś mają stawki wyższe, niż te, które zostaną prawdopodobnie wprowadzone w naszym mieście.

Projekt uchwały

Warto przeczytać:

Zmowa cenowa RIPOK-ów
Drakońska podwyżka opłat
Śmieci coraz droższe. Będą kolejne podwyżki