Krzysztof Turzański - Sława Umińska-Kajdan

2020-10-20

Opłaty za żłobek w czasie Covid-19 – legalne

Wiele kontrowersji i dyskusji wzbudziła kwestia opłat za żłobek w czasie pandemii. Decyzją rządu placówki były zamknięte, a rodzice płacili opłatę. Rada Miasta w Piekarach Śląskich aby zmniejszyć obciążenia rodziców podjęła uchwałę, w której zmniejszyła wysokość opłat w czasie epidemii – pozostawiając na poziomie minimalnym kosztów, które mimo zamknięcia placówki wciąż istniały.

W efekcie decyzji radnych, której celem było zmniejszenie kosztów ponoszonych przez rodziców w czasie covid19 – rodzice zamiast płacić pełną stawkę w wysokości 338 zł (13% minimalnego wynagrodzenia), będą ponosić koszt jedynie 200 złotych. Wydawałoby się, że decyzja radnych była słuszna, bo dlaczego rodzice mają płacić pełne opłaty w czasie, kiedy dzieci nie mogą korzystać z usług placówki.  Zobacz uchwałę Rady Miasta.

Rozwiązanie faktycznie zadziałało, przyniosło efekt w postaci zmniejszenia kosztów, ale dla niektórych to zbyt mało. Pojawiły się głosy krytyki. Nielegalne opłaty, działanie niezgodne z prawem – tego typu komentarze zalały internet. Wojewoda podjął rozstrzygnięcie nadzorcze stwierdzając nieważność uchwały.

Miasto skierowało sprawę do WSA (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego), który nie podzielił zdania wojewody – uchylając jego rozstrzygnięcie nadzorcze i przyznając rację radnym Rady Miasta Piekary Śląskie. Zobacz wyrok WSA.

Sąd stwierdził, że wysokość i rodzaj opłaty wynika z prawa administracyjnego, a nie prawa cywilnego. Mają więc one raczej charakter publicznoprawny. Rada Miasta posiada kompetencje do ustalania powyższych opłat i nie naruszyła prawa, gdy zróżnicowała jedną z nich. Istnieje przepis, który upoważnia radę do uchwalenia opłaty i nie zawiera ograniczenia, że może być ustalona w tylko jednej wysokości.

Sąd powołał się również na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, który stwierdził, że “opłata za pobyt dziecka w żłobku, może być skalkulowana tak, by w pewnym stopniu, uwzględniać również gotowość żłobka do świadczenia usług. Zapewnienie bowiem konkretnemu dziecku miejsca w żłobku, skutkuje tym, że niezależnie od tego, czy dziecko to z usług żłobka koszta cały czas, czy też tylko częściowo, miejsce jego jest cały czas dla niego zarezerwowane. Podczas jego nieobecności nie może zostać udostępnione innemu dziecku, to zaś przekłada się w oczywisty sposób na ogólne koszty związane z działalnością placówki” Można z tego wysnuć wniosek, że w sytuacji epidemii rodzice mogą być obciążeni pewną opłatą, skoro nawet w tym przypadku powstają koszty utrzymania żłobka.

Sąd stwierdził, że to nie uchwała Rady Miasta została podjęta z naruszeniem prawa, ale to rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody je naruszyło.

Rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody naruszało prawo materialne ustawy o opiece nad dziećmi do lat trzech. Sąd je uchylił.

Wojewodzie przysługuje odwołanie do NSA.

Na koniec ciekawostka: Sąd zauważył, że notoryjnie wiadomym jest, że liczba miejsc w żłobkach jest niewspółmierna do potrzeb w tym zakresie. Zdaniem sądu podjęcie kwestionowanej uchwały, może się przyczynić do poprawy sytuacji w zakresie dostępności do żłobków, gdyż gminy wspomagane przez rodziców w kosztach ich utrzymania w kryzysowych sytuacjach chętniej będą zwiększały liczbę żłobków lub dostępnych w nich miejsc.