Krzysztof Turzański - Sława Umińska-Kajdan

2023-02-16

Skontrolowali sprzedaż alkoholu nieletnim. Nie jest dobrze

Ogólnopolskie Stowarzyszenie „RoPSAN – Rodzice Przeciwko Sprzedaży Alkoholu Nieletnim” sprawdziło, czy sprzedawcy działający w mieście sprzedają alkohol niepełnoletnim. Kontrolerzy odwiedzili w dniach 23-25 listopada zeszłego roku 36 punktów sprzedaży. Były to supermarkety, sklepy spożywcze czy lokalne knajpki i sprawdzili je tzw. tajemniczy klienci. Wyniki nie są pozytywne.

Wykonawca badania, którym jest “tajemniczy klient” wciela się w rolę kupującego – w tym wypadku młodego człowieka. Wszystko po to, żeby ocenić punkty sprzedażowe pod kątem dostępności alkoholu dla tych, którzy nie powinni go kupować, czyli osób niepełnoletnich. To o tyle ważne, że alkohol jest w Polsce najbardziej powszechnym środkiem psychoaktywnym, z którego korzysta młodzież. Eksperymentuje z nim ponad 90% dzieciaków chodzących do szkoły. Większość nastolatków ocenia mówi wprost, że z zakupem nie ma problemu. Odmową sprzedaży napojów wyskokowych, ze względu na młody wiek, kończy się zaledwie ok. 10%  zakupów.

W Piekarach kontrolę przeprowadzał dwuosobowy zespół, w okresie od 23 do 25 listopada 2022 r. W tym czasie odwiedzał punkty sprzedaży alkoholu, próbując dokonać kontrolowanego zakupu przez osobę wyglądającą na małoletnią – choć faktycznie „tajemniczy klient” miał już ukończone 18 lat, dlatego, jako pełnoletni, nie łamał prawa, ale jego wygląd i zachowanie budziły uzasadnione wątpliwości, jeżeli chodzi o wiek. Sam wykonawca badania podkreślił, że celem nie było faktyczne kupno alkoholu, tylko sprawdzenie, czy sprzedawca sprzeda alkohol, mimo podejrzenia, że kupujący jest osobą nieletnią. Co się okazało?

W 28 badanych punktach sprzedano alkohol osobie (“tajemniczemu klientowi”) wyglądającej na małoletnią. W trzech badanych punktach sprzedaży drugi audytor, który wyglądał na osobę pełnoletnią, zwracając uwagę sprzedawczyniom, że chcą sprzedać alkohol nieletniemu, został całkowicie zlekceważony. “Młody audytor” musiał sam zrezygnować z zakupu alkoholu. W pozostałych 25 przypadkach sprzedawca odstąpił od sprzedaży alkoholu osobie wyglądającej na nieletnią dopiero po “interwencji” dorosłego audytora, który zwrócił mu uwagę, że postępuje niezgodnie z prawem. 

W punktach, w których przeprowadzono badanie, i w których zarazem chciano sprzedać alkohol, sprzedawcami były zarówno kobiety, jak i mężczyźni. Większość jednak stanowiły kobiety – było ich dwadzieścia pięć, mężczyzn było trzech.

Spośród badanych punktów 8 sprzedawców (!) zachowało się właściwie, od razu poprosiło „małoletniego” o okazanie dowodu osobistego, po czym, gdy osoba dokonująca zakupu go nie okazała, alkohol nie został sprzedany. We wszystkich tych sklepach sprzedającymi były kobiety. Gdzie sprzedawcy zachowali się właściwie? W większości były to supermarkety, ale nie tylko. Poniżej lista:

• Supermarket “BIEDRONKA” ul. Bytomska 54,
• Supermarket “BIEDRONKA” ul. Bytomska 69,
• Supermarket “LIDL” ul. Marii Skłodkowskiej-Curie 63A,
• Supermarket “POLOmarket” ul. Wyszyńskiego 15,
• Sklep spożywczy “ŻABKA” ul. Tarnogórska 46A,
• Sklep spożywczy “ŻABKA” ul. Bytomska 76,
• Sklep ogólnospożywczy ul. Długosza 80,
• UNDERGROUND pub&pizza ul. Łąkowa 2.

Warto przypomnieć, że prawo zabrania sprzedaży alkoholu nieletnim, jak również osobom, których zachowanie wskazuje, że znajdują się w stanie nietrzeźwości. W przypadku wątpliwości co do pełnoletności nabywcy, sprzedający lub podający alkohol uprawniony jest do żądania okazania dokumentu stwierdzającego wiek. Każdy właściciel, kierownik oraz ekspedientka w placówce handlowej, w której sprzedawany jest alkohol, musi postępować zgodnie z prawem i być szczególnie wyczulonym na klientów dokonujących zakupu tego typu towaru. Przepisy prawa przewidują kary za ich łamanie: od grzywny aż do zakazu prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na sprzedaży lub podawaniu napojów alkoholowych.

Celem realizowanego badania było zwrócenie uwagi sprzedawców i świadków sprzedaży w sklepach na to, że dorosły wygląd nie oznacza pełnoletności upoważniającej do zakupu napojów alkoholowych. Realizatorem zadania publicznego pn. „Rozpowszechnianie zjawiska nieodpowiedzialnej sprzedaży alkoholu niepełnoletniej młodzieży w Piekarach Śląskich – diagnoza problemu oraz działania edukacyjno-interwencyjne służące jego ograniczeniu” było Ogólnopolskie Stowarzyszenie „RoPSAN – Rodzice Przeciwko Sprzedaży Alkoholu Nieletnim”. Zadanie jest zgodne z założeniami Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania Narkomanii Miasta Piekary Śląskie na lata 2022-2023.