Krzysztof Turzański - Sława Umińska-Kajdan

2017-04-22

Biblia po śląsku

“Juz sie zacynało poleku ćmić i prziszło do Niego dwunostu i godali: Łodprow ludzi, niych se idom do tutejszych mjastecek i wsi, kaj znojdom gospoda i cosik do jodła, bo sam tukej, my som na pustyni. Ale łon pedzioł do nich: Wy dejcie jym jeś. Łoni łodpedzieli: Momy ino pjyć pecynkow chleba i dwje ryby, chyba, że pódymy i nakupjymy jodła dlo wszyskich tych ludzi. A było koło pjyńciu tysiyncy chopa. I pedzioł do swojich uczniow: Kozcie jym siednonć we kupach po myni wjyncy pjyndziesiyńciu. I zrobjyli tak i posadziyli wszyskich. A Łon wzion te pjyńć chlebow i dwje ryby, wejrzoł we niebo i pobogosławjoł je, i połomoł i dowoł uczniom, coby dowali ludziom. Jedli i najedli sie wszyscy, i pozbjyrali co łostało, dwanoście koszykow konskow.”

Ewangelia wg. św. Łukasza, 9, 12-17

Biblia, w całości lub niektóre z jej ksiąg, została już przetłumaczona na ponad 2500 języków. W Afryce, Azji, Indonezji wydawane są tłumaczenia na języki, którymi posługuje się zaledwie kilka tysięcy osób. W Europie również wydano wiele tłumaczeń fragmentów Pisma Świętego na gwary i lokalne dialekty. W Polsce wydano Nowy Testament m.in. po kaszubsku i góralsku.

Patrząc na śląską tradycję, wielopokoleniowy dorobek kulturowy i pszonie do naszy – Ślązaków – godki, należałoby wypełnić obecną lukę, tak aby ta najważniejsza Księga Świata zabrzmiała również po śląsku.

Inspiracją do przetłumaczenia części Pisma Świętego na język śląski jest pasja kolekcjonerska tłumacza dr. Gabriela Tobora, burmistrza Radzionkowa. Od ponad 30 lat zbiera on biblie w obcych językach. Obecnie posiada około 200 egzemplarzy Pisma Świętego w 90 językach z całego świata.

W jego kolekcji jest wiele tłumaczeń na gwary i dialekty. Jako Ślązak, od pokoleń związany ze Śląskiem, nie mógł pogodzić się z faktem, że dotychczas, poza niewielkimi fragmentami, nie ukazało się żadne tłumaczenie po śląsku.

Własną kolekcję uzupełnił o język, którym posługiwał się od dzieciństwa. O język, który wciąż jest żywy i obecnie dynamicznie wkracza w obszary kultury, mediów i duchowości. Pierwsza część, Ewangelia według św. Łukasza, została przetłumaczona dla siebie, do „szuflady”. Potem nastąpiła decyzja o przetłumaczeniu całego Nowego Testamentu i przygotowaniu wydania, tak, aby Ślązacy w swojej biblioteczce mogli mieć egzemplarz najważniejszej Księgi Świata w brzmieniu swojej godki.

Tłumaczenie zostało dokonane zachowując ugruntowaną strukturę rozdziałów i wersów. Zastosowano styl tradycyjny, określany, jako “styl religijny” (nieco podniosły). Tłumaczenie oparte jest o podejście komunikacyjne, w którym dosłowność tłumaczenia nie jest bezwzględnie konieczna, ważniejsze jest przekazanie zrozumiałego i wiernego znaczeniowo komunikatu. Jednak, ponieważ tłumaczenie dokonane jest z wydania w języku polskim, jego dosłowność, w stosunku do tego wydania, jest zachowana w bardzo znacznym stopniu.

Tłumaczenie jest zrealizowane w oparciu o Biblię ks. Jakuba Wujka. Najważniejszym założeniem jest zachowanie wierności przekładu z utrwalonego wielowiekową tradycją polskiego tłumaczenia. W pisowni nie zastosowano kodyfikacji, opierając się na pisowni fonetycznej, co często jest stosowane w realizacji tłumaczeń na gwary i dialekty mówione.

Ze względu na zróżnicowanie języka śląskiego, tekst jest napisany w jednej z jego odmian występującej m.in. w północnych dzielnicach Bytomia, w Radzionkowie, w Piekarach Śląskich. Jest to specyficzna odmiana, charakteryzująca się ”mazurzeniem”, jednak bardzo zbieżna z innymi odmianami śląskiego języka.

Radio Piekary – wywiad z autorem

Zobaczcie sami:
www.bibliaposlasku.pl